“Çok eğlendim, teşekkür ederim, hoşça kalın” Bir  Romain Gary ve Emile Ajar Vedası…

“Çok eğlendim, teşekkür ederim, hoşça kalın” Bir Romain Gary ve Emile Ajar Vedası

2 Aralık 1980 günü Paris’te silahının namlusunu ağzına soktu ve tetiği çekti. Öldüğünde altmış altı yaşındaydı. Geride bıraktığı intihar mektubu dünya tarihinin en ünlü mektuplarından biri oldu. İntihar mektubunda 1974 yılında Goncourt Edebiyat ödülünü kazanan Emile Ajar’ın bizzat kendisi olduğunu yazmıştı. Böylelikle bu ödülü iki defa kazanan tek yazar olmuştu ve Gary, bir kurşunla iki edebiyat dehasının hayatına son vermişti. İntihar mektubu şöyle sona eriyordu: “Çok eğlendim, teşekkür ederim, hoşça kalın”

Roman Kacew Romain Gary
Roman Kacew Romain Gary

Asıl adı Roman Kacew’di.   8 Mayıs 1914’de Vilna Polonya’da doğdu. Annesi Mina aktrist, babası iş adamıydı.  Ailesinin kökeni, geçmişi hakkında birçok kitabında farklı bilgiler verdi o nedenle özellikle babası hakkında net bir bilgiye kimse vakıf olamadı. Fakat annesi hayatında büyük rol oynadı.

Ailesiyle önce Varşova’ya göç ettiler. Babası 1925 yılında ailesini terk etti.  1928 yılında, Gary 14 yaşındayken, annesiyle Nice‘de bir banliyöye taşındılar. Annesi Gary’nin eğitimine çok önem verdi. Annesinin “Romanka’sı”, asil bir fransız beyefendisi olmalıydı, fransızcası kusursuz olmalıydı, güzel giyinmeli, kadınlara nasıl davranacağını bilmeliydi. “Edebiyatı görkemli evlerin lüks salonlarına davet edilen zarif bir kadına benzetirdi annesi”. Edebiyatı iyi olmalıydı ve ünlü olmalıydı ölmeden önce.

Gary önce Fransa Aix-en-Provence sonra Paris’de hukuk okudu.  Aynı zamanda çeşitli gazetelere küçük öykü ve makaleler yazmaya başladı.  II. Dünya savaşında Almanya’ya karşı savaşabilmek için Fransız Hava Kuvvetleri’ne katıldı. Roman Kacew olan ismini burada Romain Gary olarak değiştirdi. İngiltere, Kuzey Afrika ve Avrupa’da hizmet verdi ve çok sayıda madalya ve nişan ile onurlandırıldı.

“Şafakta Verilmiş Sözüm Vardı”

Savaş boyunca annesi ile sürekli mektuplaştı.  Uzun yolculuğuna çıkmadan bu özverili kadına, annesine verdiği başarı sözünden “Şafakta verilmiş sözüm vardı” kitabında bahsedecekti.  Annesi şeker hastasıydı. Annesinin son mektupları kısa, düzensiz ve alelacele yazılmış gibiydi. Annesini kucaklamak, başarılarını anlatmak için madalyaları, nişanları ve yüzbaşı rütbesi ile geri döndüğünde üç yıl önce annesinin öldüğünü, ölmeden önce iki yüze yakın mektup yazıp arkadaşından mektuplarını oğluna yavaş yavaş göndermesini istediğini öğrenecekti.

Askeri başarılarına diplomasi alanında devam etti, Fransız diplomatik servisinde çalıştı. İlk romanı “Polonya’da bir Kuş var”ı 1945’de yazdı. Roman, Polonya’da Alman işgali altındaki gizli bir direniş örgütünü ve bu koşullarda yaşanan bir aşk öyküsünü anlatıyordu. Roman Fransa’da yayınlandığında, Jean-Paul Sartre: “o zamana kadar yayınlanmış en iyi savaş romanı olduğunu” olarak tanıtmıştı romanı.

Gary, İngiliz yazar ve gazeteci Lesley Blanch ile 1944 yılında evlendi. 1961 yılına değin süren evliliği aynı yıl bıraktığı diplomatlığı ile birlikte son buldu.  Bu seneler arasında Birleşmiş Milletlerin 1952’de New York’taki, 1955’te ise Londra’daki Fransız Delegasyonu sekreterliğine getirildi. 1956’da Fransa’nın Los Angeles başkonsolosu oldu. Ve bu yıllar arasında ilk Goncourt ödülünü Cennetin Kökleri romanıyla aldı.  “Cennetin Kökleri, 2. Dünya Savaşı’nda toplama kamplarında kalırken insanın doğasına dair ciddi şüpheler duyan bir idealistin, Morel’in, savaştan sonra Afrika’ya gelip fillerin koruyuculuğunu üstlenmesini, filleri savunurken insanlığın temel meselelerini ortaya koyuşunu anlatmaktaydı”.  Roman, tüm dünyada büyük beğen, kazandı, ünlü yazarlardan büyük övgüler aldıGary, her biri ayrı ses getiren toplamda yaklaşık elli roman yazdı.

Jean Seberg
Jean Seberg

1962 yılında ünlü Amerikalı oyuncu Jean Seberg ile evlendi.

“Ne değiştirebildiğin, ne yardım edebildiğin, ne de terk edebildiğin bir kadını sevmenin ne demek olduğunu bilemezsiniz…”

Tutkuyla bağlandığı eşi Jean Seberg’den Alexandre Diego adında bir oğulu oldu. Evlilik edebiyat dünyasının gözdesiydi. Romain’in yönetmenlik koltuğuna oturduğu yada senaryo yazarı olduğu filmler çevirdiler. Gary, bu dönemde on sekiz film ve kısa film senaryosu yazdı, iki film yönetti.

Romain Gary ve Jean Seberg
Romain Gary ve Jean Seberg

Jean Seberg, genç kızları etkileyen, modaya yön veren sade tarzıyla dönemin en etkileyici kadınlarındandı, aynı zamanda ırkçılık karşıtı bir aktivistti. ‘Kara Panterler’ isimli bir örgütü destekliyordu.

jeberg-fuentes
jeberg-fuentes

 

 

Jean ve Gary’nin evliliği   Jean’ın Meksikalı ünlü yazar Carlos Fuentes ile başlayan ilişkisinin öğrenilmesi ile sona erdi.

Romain Gary ve Jean Seberg
Romain Gary ve Jean Seberg

Jean Carlos Fuentes’ten doğacak olan bebeği için siyahi olduğuna ve “Kara Panterler”in başkanının bebeği olduğuna dair söylentiler yayıldı.  Jean erken doğum ile bebeğini kaybetti ve yaptığı basın toplantısında bebeğin cansız ve beyaz bedenini cam bir akvaryum içerisinde basın görevlilerine sundu. Bu Jean’ın depresyonlarının başlangıcı oldu.

Jean Seberg'in cenaze töreni. Romain Gary ve oğulları Alexandre Diego
Jean Seberg’in cenaze töreni. Romain Gary ve oğulları Alexandre Diego

1978 yılında arabasında bir intihar notu ile birlikte ölü bulundu.

İkinci Goncourt Ödülü
Paul Pavlowitch - Emile
Paul Pavlowitch, Romain Gary’nin yeğeni. Emile Ajar olarak lanse edilmişti.

1974 yılında Gary, Emile Ajar ismi ile bastırtacağı ilk romanını yazdı.  Emile Ajar ismi ile dört roman daha yazacak ve Onca Yoksulluk Varken (The Life Before Us (1975; French: La vie devant soi) romanıyla, 1975 yılında Goncourt ödülünü tekrar alacaktı. Onca Yoksulluk Varken: “bir hayat kadınının oğlu olan arap bir çocuğun, fahişe çocuklarına bakan Yahudi Madam Rosa’yla birlikte geçen hayatını anlatıyordu” .

Romain, Emile Ajar’ın kimliği iyice merak edilmeye başlandığında yeğeni Paul Pavlowitch’in Emil Ajar olarak lanse edilmesini sağlayacaktı. Paul yani Emile “Yalan Roman” adlı eserinde amcası ile pek de olumlu olmayan ilişkisini anlatacaktı. Gary, romanlarındaki karakterlerde çoğu zaman kendini yada çevresindekileri kişiselleştirir ve yaşadıklarıyla ilgili ip uçları saklardı.

Romain Gary, Goncourt ödülü bir yazara yalnızca bir defa verilebildiği için Paul Pavlowitch’in avukatından ödülü reddetmesini istedi fakat ödül komitesi ödülün reddi ya da kabulünün olmadığını belirterek  Emil Ajar’ı ödül sahibi ilan etti.

Émile Ajar dışında Fosco Sinibaldi ve Shatan Bogat takma isimleriyle de iki roman yayımlayan Gary, Emile Ajar ismi ile romanlarını yazarken aynı zamanda Romain Gary ismi ile de yazarlığına devam ediyordu.

“Şöyle kaliteli, fiyakalı bir ölüm sanat eseri yerine geçebilir”
Eşi Jean’ın ölümünden yaklaşık bir yıl sonra Gary intihar etti.  Yalan Roman kitabında intihar eğilimlerinden bahsetmiş olmasına rağmen bu kadar yakın iki ölüm ve yazarın tutkulu aşkı akıllara bir tek şey getirmişti…  Gary bu yüzden intihar notuna bu konu ile başladı:
Romain Gary'nin intihar mektubu
Romain Gary’nin intihar mektubu

“Jean Seberg ile hiçbir ilişkisi yok. Kırık kalplere tutkun olanlar lütfen başka adrese başvursunlar. Bunu elbette sinirsel bir depresyona bağlamak da mümkündür. Ama o zaman onun, erkekliğe adım attığım günden beri sürdüğünü ve edebi yapıtımı gerçekleştirmeme imkân verdiğini kabul etmek gerekir. Öyleyse niye? Belki de cevabı öz yaşam öyküsel kitabımda, La Nuit Sera Calme’da (The night will be calm -1974, söyleşi) ve son romanımın son satırlarında aramak gerekir: ‘Çünkü daha iyi söylenemezdi.’ En sonunda kendimi bütünüyle dile getirdim. Çok eğlendim, teşekkür ederim. Hoşça kalın.”

 

Okuduğum her kitabında sürükleyiciliği, yalın dili ile beni etkileyen, kişilerde ve konulardaki alt anlamlarla şaşırtan, heyecanlandıran, elimde kurşun kalemim beğendiğim cümlelerin altını çizerken romanlarını çizik içinde bıraktıran, hayran olduğum Romain Gary’i kendim de daha fazla öğrenerek anlatmaya çalıştım.

Birçok eksiğim var, anlatacak daha pek çok şey var ama artık bitirmeliyim.  Şimdi yapmam gereken Gary’nin intihar notunda belirttiği gibi intiharının sebeplerinin gizlendiği eserlerini dikkatlice okumak.


 

Yazıda faydalanılan kaynaklar:
 http://saybooksonline.com/is-emile-ajar-the-greatest-writer-who-never-lived/https://books.google.com.tr/books?id=kACJAwAAQBAJ&pg=PA234&lpg=PA234&dq=emile+ajar+romain+gary%27s+nephew&source=bl&ots=gxTQ5SdfiC&sig=Ogptsxt21IqJCO8A2cjdSH637Mc&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwi2lN_EyufRAhVEWBQKHb9mDOwQ6AEINTAG#v=onepage&q=emile%20ajar%20romain%20gary's%20nephew&f=false
 http://theharvardadvocate.com/article/122/romain-gary-a-short-biography/http://www.tabletmag.com/jewish-arts-and-culture/books/195432/romain-gary-literary-impostor
 https://en.wikiquote.org/wiki/Romain_Gary
 http://agorakitapligi.com/romain-garynin-emile-ajar-adiyla-yazdigi-kitaplar-yayinlandi/
 https://tr.wikipedia.org/wiki/Romain_Gary
 http://blog.milliyet.com.tr/romain-gary-ve-yalan-roman/Blog/?BlogNo=237958
 http://www.idefix.com/Kitap/Onca-Yoksulluk-Varken/Emile-Ajar/Edebiyat/Roman/Dunya-Roman/urunno=0000000304042
 http://www.neokur.com/s/emile-ajar-sozleri/1203&ss=5
 http://www.neokur.com/s/emile-ajar-sozleri/1203&ss=5
 http://www.haberturk.com/yazarlar/kursad-oguz-2027/743733-ask-iki-intihar-bir-olum-bir-bebek
 https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/originals/03/f4/67/03f467d0947ca0cafcf533d3e514c26a.jpg
 http://listelist.com/romain-gary-bilinmeyenler/
  http://www.idefix.com/Kitap/Cennetin-Kokleri/Romain-Gary/Edebiyat/Roman/Dunya-Roman/urunno=0000000411888
 

CEVAP VER

GÜVENLİK KODU *